Chi phí đã bỏ ra không buộc ta tiếp tục

Trong cuộc sống hàng ngày, đôi khi chúng ta cảm thấy khó khăn khi từ bỏ một việc gì đó, dù biết rằng nó không còn hiệu quả hoặc không phù hợp. Cảm giác này thường xuất phát từ việc chúng ta đã đầu tư thời gian, công sức hoặc tiền bạc vào đó. Tuy nhiên, việc nhận ra rằng những chi phí đã bỏ ra không nên ảnh hưởng đến các quyết định tương lai là rất quan trọng.

Chi phí đã bỏ ra là gì?

Chi phí đã bỏ ra (sunk cost) là bất kỳ khoản đầu tư nào (thời gian, tiền bạc, công sức) đã được thực hiện và không thể thu hồi lại. Ví dụ, bạn đã dành nhiều giờ để đọc một cuốn sách mà bạn nhận ra không còn thú vị hoặc không mang lại giá trị như mong đợi. Những giờ đọc đó là chi phí đã bỏ ra.

Điểm mấu chốt là những chi phí này đã mất và không thể lấy lại được. Do đó, chúng không nên là yếu tố quyết định liệu bạn có nên tiếp tục hay dừng lại một hoạt động nào đó trong tương lai.

Ảnh hưởng đến quyết định

Con người thường có xu hướng tiếp tục một hoạt động hoặc dự án chỉ vì họ đã đầu tư vào đó, ngay cả khi việc tiếp tục không còn hợp lý. Đây được gọi là ngụy biện chi phí chìm. Chẳng hạn, một người có thể tiếp tục xem một bộ phim dài tập mà họ không còn thích, chỉ vì họ đã xem nhiều tập trước đó.

Việc này có thể dẫn đến lãng phí thêm tài nguyên (thời gian, tiền bạc) vào một thứ không hiệu quả, thay vì chuyển hướng sang những lựa chọn tốt hơn.

Đưa ra quyết định hợp lý hơn

Để tránh bị ảnh hưởng bởi chi phí đã bỏ ra, hãy tập trung vào các lợi ích và chi phí trong tương lai. Khi đứng trước một quyết định, hãy tự hỏi: ‘Nếu tôi chưa từng đầu tư gì vào đây, liệu tôi có bắt đầu nó bây giờ không?’ Câu hỏi này giúp tách biệt các quyết định hiện tại khỏi những gì đã xảy ra trong quá khứ.

Việc chấp nhận rằng một số khoản đầu tư đã mất và không thể thay đổi là bước đầu tiên để đưa ra các lựa chọn khách quan hơn, tối ưu hóa nguồn lực cho tương lai thay vì cố gắng ‘cứu vãn’ quá khứ.

Câu hỏi để đọc thận trọng

• Chi phí đã bỏ ra khác gì với các loại chi phí khác?
• Tại sao việc tiếp tục một hoạt động vì chi phí đã bỏ ra lại không hiệu quả?
• Làm thế nào để đưa ra quyết định mà không bị ảnh hưởng bởi chi phí đã bỏ ra?